Cudzoziemcy zatrudnieni w Polsce - ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; Jak liczyc składke

W ubiegłym tygodniu pisaliśmy o zasadach obliczania składek ZUS od wynagrodzeń polskich pracowników oddelegowanych za granicę. Dziś będzie mowa o składkach płaconych od cudzoziemców zatrudnionych w Polsce i objętych polskim systemem ubezpieczeń.

Składki te płaci każdy cudzoziemiec, który przebywając w Polsce posiada tytuł uzasadniający objęcie go ubezpieczeniami społecznymi i jednocześnie umowa międzynarodowa nie wyklucza zastosowania polskich przepisów w tym zakresie.

Jak już pisaliśmy, takim tytułem do objęcia ubezpieczeniem jest np. wykonywanie w Polsce pracy. Płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionego w Polsce cudzoziemca jest jego polski pracodawca. Do obowiązków pracodawcy należy:

*  zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń,

*  ustalenie, pobranie, rozliczenie oraz odprowadzenie składek do ZUS.

Pracownika cudzoziemca zgłasza się do ubezpieczeń na formularzu zgłoszeniowym ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla pracownika (tzn. 01 10 xx). We wszystkich dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi, należy podawać numery identyfikacyjne PESEL i NIP, a jeśli ubezpieczonemu nie nadano tych numerów lub jednego z nich - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu. Cudzoziemcy z reguły nie posiadają numerów identyfikacyjnych, za pomocą których w systemie informatycznym ZUS identyfikowani są ubezpieczeni obywatele polscy. Dlatego też w zgłoszeniu do ubezpieczeń, na formularzu ZUS ZUA, w bloku III dotyczącym danych identyfikacyjnych osoby zgłaszanej - w razie braku numerów PESEL i NIP - należy wpisać serię i numer paszportu. Jeśli seria i numer paszportu są dłuższe niż liczba przewidzianych pól, należy wpisać serię i kolejne cyfry, które mieszczą się w przeznaczonych do tego polach (pozostałe można pominąć).

Do ubezpieczeń społecznych nie trzeba natomiast zgłaszać tych zagranicznych pracowników, którzy są zwolnieni z polskiego ubezpieczenia na podstawie umowy międzynarodowej.

Nieodpłatne udostępnienie lokalu

Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne cudzoziemców (podobnie jak polskich pracowników) jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany u pracodawcy z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Tutaj także bierze się pod uwagę wyłączenia niektórych przychodów z podstawy wymiaru składki określone w § 2 ust. 1 pkt 1 - 32 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Przychodem ze stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło ich finansowania. Często zdarza się, że cudzoziemcy korzystają z udostępnianych im przez pracodawców lokali mieszkalnych, ewentualnie pracodawcy zwracają koszty ich wynajmu. Wartość tego świadczenia jest przychodem pracownika ze stosunku pracy i wchodzi do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Nie zostało ono bowiem uwzględnione wśród wyłączeń wymienionych w powołanym rozporządzeniu.

Jeśli pracownik sam wynajmuje mieszkanie, a pracodawca zwraca mu tylko koszty tego wynajmu, do podstawy wymiaru składki wlicza się kwotę opłaty za wynajem lokalu sfinansowaną przez pracodawcę. Jeśli jednak to pracodawca wynajmuje mieszkanie i udostępnia je nieodpłatnie pracownikowi, wartość tego przychodu określa się w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagradzaniu obowiązujących w danym zakładzie pracy. W razie braku takich przepisów stosuje się § 3 pkt 3 rozporządzenia.

Jakie składki i dokumenty

Pracownik cudzoziemiec podlega wszystkim rodzajom ubezpieczeń społecznych, tzn.: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Stopy procentowe składek i zasady ich finansowania (podział składki miedzy pracodawcę i pracownika) są takie same jak dla pozostałych pracowników. Za cudzoziemców opłacane są również składki na Fundusz Pracy w wysokości 2,45 proc. (jeśli osiągają miesięczny przychód wyższy od minimalnego wynagrodzenia) oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 0,15 proc. (jeśli pracodawca jest zobowiązany do opłacania tej składki). Wszystkie te składki powinny być rozliczone w imiennych raportach miesięcznych ZUS RCA, ZUS RSA oraz deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Termin ich opłacania jest taki sam jak w przypadku pracowników polskich.

Ubezpieczenie zdrowotne

Pracownik cudzoziemiec, objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, podlega także ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli posiada:

*  wizę uprawniającą do podjęcia pracy albo

*  zezwolenie na osiedlenie się lub

*  zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony.

Ubezpieczeniem zdrowotnym objęci są również cudzoziemcy zatrudnieni na uczelni jako nauczyciele akademiccy, jeśli posiadają wymienione dokumenty.

Zasady opłacania składki zdrowotnej za cudzoziemców są identyczne jak za polskich pracowników. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli cudzoziemiec nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (np. ze względu na zwolnienie na podstawie umowy międzynarodowej), to nie ma możliwości kompensaty tej składki z podatkiem i w konsekwencji nie ma możliwości jej obniżenia do wysokości zaliczki na podatek (bo ta wynosi zero). Zatem za cudzoziemca zwolnionego z opłacania podatku dochodowego należy odprowadzać składkę zdrowotną w tej wysokości, w jakiej została naliczona, potrącając ją z jego wynagrodzenia.