Inaczej, gdy w delegacji, inaczej, gdy w pracy za granicą

Jak liczyć składki ZUS od wynagrodzeń pracowników

Przypomnijmy, że diety i inne należności za czas zagranicznej podróży służbowej pracownika korzystają ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 updof. Ale tylko do wysokości określonej w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (DzU nr 236, poz. 1991 ze zm.). Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 20 updof dochód osób podlegających w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących dochody ze stosunku pracy jest wolny od podatku w wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju (określonych w powołanym rozporządzeniu) za każdy dzień, w którym była wykonywana praca. Zwolnienie to dotyczy jednak tylko dochodów nieprzekraczających rocznie równowartości trzydziestu diet.

A jak jest ze składkami na ZUS? Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.) także rozróżnia te dwa rodzaje świadczeń związanych z zagranicznymi wyjazdami.

Pracowników zatrudnionych na stałe w Polsce, a delegowanych w podróż służbową na terenie kraju lub za granicę dotyczy § 2 ust. 1 pkt 15 tego rozporządzenia. Zgodnie z nim podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie stanowią diety i inne należności z tytułu podróży służbowej pracownika do wysokości określonej w rozporządzeniach w sprawie podróży służbowych. Chodzi o należności przysługujące pracownikowi na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, czyli z tytułu wykonywania - na polecenie pracodawcy - zadań służbowych poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy (art. 775 kodeksu pracy).

Za czas tej podróży, oprócz diet i zwrotu kosztów podróży, pracownicy ci otrzymują również normalne wynagrodzenie za pracę, od którego należy opłacić składki na ubezpieczenia społeczne (wchodzi ono w całości do podstawy wymiaru składek).

Z kolei pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców dotyczy § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia. Wynika z niego, że podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie stanowi u nich część wynagrodzenia, w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, określonej w przepisach w sprawie podróży służbowej. Przepis ten zawiera dodatkowe zastrzeżenie, że tak ustalony miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru składek nie może być niższy od kwoty prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za dany rok kalendarzowy.

Podkreślmy, że odnosi się on wyłącznie do pracowników mających miejsce pobytu za granicą, zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców i uzyskujących tam przychody. Takie zatrudnienie nie nosi znamion podróży służbowej i nie przysługują z tego tytułu należności określone w art. 775 kodeksu pracy. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne u takich pracowników jest osiągany przez nich przychód, pomniejszony o równowartość diet za każdy dzień pobytu za granicą, a jeśli jest on niższy od kwoty prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (w 2004 r. jest to 2290 zł), za podstawę wymiaru składek przyjmuje się tę kwotę.