Baltasar Gracian (1601-1658)

  • Tłum jest wielogłowym potworem: wiele złośliwych oczu, wiele zniesławiających języków. Czasami gdzieś rodzi się plotka i niszczy najlepszą reputację, a jeśli przylgnie do Ciebie jak przydomek, Twoja sława zginie. Tłum zwykle celuje w jakąś znaczącą słabość albo śmieszną wadę: odpowiednia materia dla jego pomruków. Czasami to nasi zawistni rywale chytrze wynajdują te wady. Istnieją złośliwe usta i rujnują one wspaniałą reputacje szybciej za pomocą żartu niż bezczelnego kłamstwa. Łatwo stracić reputację, ponieważ bez trudu ludzie wierzą w mierność i ciężko wymazać jej znamię. Rozważny człowiek powinien strzec się tego i zwracać uwagę na pospolitą bezczelność; uncja zapobiegania czemuś jest równa funtowi kuracji.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Ponieważ posiada pełnię doskonałości, może mierzyć się z wieloma ludźmi. Czyni zawsze życie przyjemnym i przekazuje tę radość swoim przyjaciołom. Urozmaicenie i doskonałość czynią życie zachwycającym. Wielką sztuką jest wiedzieć, jak cieszyć się wszystkimi dobrymi rzeczami. A jeśli Natura uczyniła z człowieka kompendium całego naturalnego świata, niech sztuka uczyni go wszechświatem dzięki treningowi gustu i umysłu.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Niech Twoja wybitność powstrzyma Cię od ulegania pospolitym, ulotnym impulsom. Nie ma większego panowania niż panowanie nad sobą i własnymi namiętnościami: to jest triumf woli. Nawet, jeśli namiętność dotyka Twojej osoby, nie pozwól jej dotknąć Twojej pozycji, nawet w najmniejszej mierze, jeśli ta pozycja jest ważna. To mądry sposób na to, by uniknąć kłopotów i szybko zdobyć szacunek innych.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Wielką rzeczą jest zdobycie powszechnego podziwu, ale jeszcze większą- życzliwości. Częściowo jest to zasługa szczęśliwej gwiazdy, ale wysiłki, jakie w to wkładasz, okazują się ważniejsze. Zaczyna się od tej pierwszej, ale idzie się naprzód dzięki staraniom. Nie wystarczy wybitny talent, chociaż ludzie często sądzą, że łatwo o sympatię, gdy człowiek ma dobrą reputację. Życzliwość zależy od dobroczynności. Wyświadczaj wszystkie rodzaje dobra: dobre słowa i jeszcze lepsze czyny. Kochaj jeśli chcesz być kochany. Kurtuazja to sposób, w jaki wielcy ludzie oczarowują innych. Sięgnij do czynów, a następnie po pióro. Od miecza do pióra – to wzbudza przychylność pisarzy i zapewnia nieśmiertelność.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Wciąż je odżywiaj. Obiecuj dużo, a wspaniałe czyny niech każą ludziom oczekiwać jeszcze więcej. Nie odkrywaj wszystkich kart. Cała sztuka polega na tym, by powściągać swoją siłę i wiedzę, i krok za krokiem zbliżać się do sukcesu.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Niech Twoje związki przyjacielskie będą szkołą erudycji i konwersacji, pełnym wyrafinowanym nauczaniem. Uczyń swoich przyjaciół Twoimi nauczycielami i połącz użyteczność nauki z przyjemnością rozmowy. Ciesz się towarzystwem ludzi, którzy są roztropni. To, co mówisz, będzie nagrodzone oklaskami; to, co słyszysz, stanie się nauką. Tym, co przyciąga nas do innych, jest nasza własna ciekawość i w tym przypadku ta ciekawość jest nobilitowana. Pełne rozwagi domy wytwornych bohaterów to teatry bohaterstwa, nie pałace próżności. Niektórzy są sławni z powodu swoich nauk i trafnych osądów: to wyrocznie tego, co najwspanialsze, poprzez płynący z nich przykład i ich przyjaźń. Ci, którzy im towarzyszą, tworzą dworną akademię wspaniałej rozwagi i mądrości.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Bardziej agresywne jest poczucie nadmiernej dumy płynące z wysokiego stanowiska niż z własnych zalet. Nie graj „wielkiego człowieka”, bo spotyka się to z nienawiścią i zazdrość, jaką rodzi, nie jest powodem do dumy. Im usilniej szukasz u innych szacunku, tym trudniej będzie Ci go zdobyć. On zależy od poważania. Nie możesz po prostu go zyskać, musisz na niego zasłużyć i umieć czekać. Ważne stanowiska wymagają pewnej powagi i dobrych obyczajów. Rób to, czego wymaga Twoje stanowisko, abyś mógł wypełniać swoje obowiązki. Nie przesadzaj, dopomóż sobie. Ludzie, którzy chcą wyglądać jak osoby ciężko pracujące, często sprawiają wrażenie, że nie nadają się do danej pracy. Jeżeli chcesz odnieść sukces, użyj swoich talentów, a nie zewnętrznych atrybutów. Nawet król powinien być czczony bardziej ze względu na to, kim jest, niż z uwagi na przepych i otoczenie.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • To jedno z głównych zadań rozwagi. Ludzie wybitni nie popadają w skrajność. Między dwiema skrajnościami jest długa droga i rozważni trzymają się środka. Decydują się na działanie tylko po długim zastanowieniu, ponieważ łatwiej jest uniknąć niebezpieczeństwa, niż poradzić sobie z nim. Niebezpieczne sytuacje zagrażają rozsądkowi i bezpieczniej jest w ogóle się w nich nie znaleźć. Jedno niebezpieczeństwo prowadzi do drugiego, większego, i doprowadza nas na krawędź katastrofy. Niektórzy ludzie kierują się brawurą z powodu swojego temperamentu lub wad biorących się z ich przynależności narodowej i są skłonni do tego, by szybko wystawić siebie i innych na niebezpieczeństwo. Ale osoba, która kieruje się światłem rozumu, analizuje sytuację i dostrzega, że większą odwagą będzie uniknięcie niebezpieczeństwa niż próba poradzenia sobie z nim. Dostrzeże jednego głupca i nie staje się drugim

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • By żyć, pozwól żyć. Ludzie pokoju nie tylko żyją, oni panują. Słuchaj i oglądaj – ale zachowaj spokój. Dzień bez sporu oznacza noc odpoczynku. Żyć długo i smakować życie to żyć podwójnie: oto owoc spokoju. Możesz mieć wszystko, jeżeli nie poświęcisz uwagi temu, co jest mało ważne. Nic nie jest głupsze niż branie wszystkiego na poważnie. To jak pozwolenie, by zraniło Cię coś, co Cię nie dotyczy, lub nie dotknęło coś, co nie dotyczy.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Wszystko może być dobre lub złe, zależnie od tego, jak na to patrzysz. Co jeden ściga, tego drugi unika. Nieznośny głupiec mierzy wszystkie rzeczy własną miarą. Doskonałość nie wynika z tego, że coś podoba się jednej osobie: gusty są tak liczne jak ludzie i tak samo różnorodne. Nie ma takiego defektu, którego ktoś nie ceni, i nie musisz zmieniać swojej opinii, ponieważ coś nie podoba się ludziom: inni to docenią, a z kolei ich oklaski zostaną potępione. Wzorcem prawdziwej satysfakcji niech będzie aprobata mądrych ludzi, którzy wiedzą, jak osądzać każdy rodzaj rzeczy. Nikt nie żyje według jednej opinii, jednego zwyczaju lub norm jednego stulecia.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Dąż do podniosłości. Wspaniałość nigdy nie powinna być małostkowa. Nie musisz się skupiać się na wszystkich szczegółach, gdy rozmawiasz z ludźmi, zwłaszcza gdy temat jest przykry. Staraj się poznać sprawę, ale mimochodem, niedobrze jest zmienić rozmowę w szczegółowe wypytywanie. Postępuj z grzeczną, szlachetną oględnością, która jest pewnego rodzaju galanterią. Przeważająca część władzy leży we wszechwładnej obojętności. Naucz się nie dostrzegać większości rzeczy dotyczących Twoich bliskich przyjaciół, znajomych, a zwłaszcza Twoich wrogów. Nadmierna skrupulatność irytuje i jeżeli będzie częścią Twojego charakteru, staniesz się dla innych męczący. Skupianie się na czymś nieprzyjemnym to rodzaj manii. Pamiętaj, że ludzie zwykle zachowują się tak, jak wpływa to z ich natury: według ich własnego serca i ich zdolności.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Walka będzie nierówna. Jeden z rywali wchodzi do walki wolny od obciążeń, ponieważ on już stracił wszystko, nawet swój wstyd. Odrzucił wszystko, nie ma nic więcej do stracenia i rzuca się głową naprzód, korzystając ze wszystkich rodzajów arogancji. Nigdy nie ryzykuj swojej cennej reputacji w starciu z taką osobą. Wile lat poświęciłeś, by ją zyskać, i nie możesz jej stracić w jednej chwili, w sprawie nieważnej. Jeden oddech skandalu mrozi pot honoru. Prawa osoba wie, jak ważna jest dana sprawa. Wie, co może zaszkodzić jego reputacji i, ponieważ działa ostrożnie, powoli idzie naprzód, tak, aby rozwaga miała czas na to, by się wycofać. Nawet, jeżeli w końcu triumfuje, człowiek nie zawsze może odzyskać to, co stracił przez wystawienie się na ryzyko lub przegraną.

     

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"

Strony