Sztuka doczesnej mądrości (1646)

  • Zatrzymaj ważnych przyjaciół na wielkie okazje. Nie wyczerpuj ich łaskawości i nie wykorzystuj swoich kontaktów do rzeczy mało ważnych. Przygotuj się na chwilę, gdy znajdziesz się w prawdziwym niebezpieczeństwie. Jeśli zapłacisz dużo za mało ważną rzecz, co pozostanie na potem? Nie ma nic cenniejszego, co mogłoby Cię chronić, niż względy ludzi. Mogą oni wszystko stworzyć albo zniweczyć: mogą dać Ci rozum albo go zabrać. Cokolwiek natura i sława dadzą mądrym ludziom, Fortuna im tego zazdrości. Ważniejsze jest, by trzymać się kurczowo ludzi, niż trzymać się kurczowo rzeczy.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Najlepszą obroną przed oszustwem jest ostrożność. Kiedy ludzie są subtelni, okazują się nawet bardziej skłonni do tego. Niektórzy celują w robieniu swoich interesów Twoimi i jeżeli nie rozszyfrujesz ich zamiarów, złapiesz sam siebie na wyciąganiu ich kasztanów z ognia.

     

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Latem mądrze jest przygotowywać się do zimy i łatwiej to wtedy zrobić. Przysługi mniej kosztują i można korzystać ze względów przyjaźni. Dobrze jest oszczędzać na czarna godzinę: brak pomyślności jest drogi i brakuje wtedy wszystkiego. Gromadź wokół siebie przyjaciół i wdzięcznych ludzi; pewnego dnia będziesz cenić to, co teraz wydaje się nieważnym. Nikczemność nie ma żadnych przyjaciół w czasach pomyślności, ponieważ nie chce się do nich przyznać. Kiedy los się odwraca, jest odwrotnie.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Możesz albo sam siebie chwalić, co jest próżnością, albo krytykować, co jest zbytnią pokorą. Okazujesz brak zdrowego rozsądku i naprzykrzasz się innym. Jeśli to istotne pomiędzy przyjaciółmi, jeszcze ważniejsze jest na wysokich stanowiskach, gdzie często przemawia się publicznie i gdzie jakikolwiek przejaw próżności uchodzi za głupotę. Nie jest także rozsądne mówienie o ludziach, którzy są obecni. Używając pochlebstwa lub nagany, ryzykujesz, że ugrzęźniesz na mieliźnie.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Bądź dla nich uprzejmy i zdobądź ich względy. Ich absolutna prawość sprawi, że potraktują Cię dobrze, nawet, gdy nie będą się z Tobą zgadzać, ponieważ działają zgodnie ze swoja naturą; lepiej jest walczyć z dobrze nastawionymi do Ciebie ludźmi, niż pozyskać złych. Nie ma żadnego sposobu na to, by dać sobie radę z nikczemnością, ponieważ ona nie czuje żadnego przymusu, aby postępować według zasad. Dlatego nie ma prawdziwych przyjaźni pomiędzy podłymi ludźmi i nie można ufać ich pochlebstwom; one nie maja swojego źródła w honorze. Unikaj człowieka, który nie ma honoru, ponieważ jeśli nie szanuje on honoru, nie szanuje też prawości. Honor to tron uczciwości.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Niech Twoja wybitność powstrzyma Cię od ulegania pospolitym, ulotnym impulsom. Nie ma większego panowania niż panowanie nad sobą i własnymi namiętnościami: to jest triumf woli. Nawet, jeśli namiętność dotyka Twojej osoby, nie pozwól jej dotknąć Twojej pozycji, nawet w najmniejszej mierze, jeśli ta pozycja jest ważna. To mądry sposób na to, by uniknąć kłopotów i szybko zdobyć szacunek innych.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • To ożywia talent, napełnia oddechem mowę, daje duszę czynom i podkreśla najwspanialsze zalety. Inne doskonałości są ozdoba natury, ale wdzięk ozdabia same doskonałości: nawet myśli czyni bardziej zachwycającymi. Bierze się to z naturalnych predyspozycji, a nie jest wynikiem włożonych w to wysiłków, i powściąga nawet wyznaczniki sztuki. Jest bardziej wszechmocna niż zwykła umiejętność i łączy się z elegancją. Pogłębia wiarę w siebie pomnaża doskonałość. Bez tego całe piękno jest martwe, każdy zaszczyt to dyshonor. Przewyższa zalety, roztropność, rozwagę i sam majestat. To najkrótsza droga do osiągania zamiarów i elegancki sposób na ominięcie kłopotów.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Wszystko może być dobre lub złe, zależnie od tego, jak na to patrzysz. Co jeden ściga, tego drugi unika. Nieznośny głupiec mierzy wszystkie rzeczy własną miarą. Doskonałość nie wynika z tego, że coś podoba się jednej osobie: gusty są tak liczne jak ludzie i tak samo różnorodne. Nie ma takiego defektu, którego ktoś nie ceni, i nie musisz zmieniać swojej opinii, ponieważ coś nie podoba się ludziom: inni to docenią, a z kolei ich oklaski zostaną potępione. Wzorcem prawdziwej satysfakcji niech będzie aprobata mądrych ludzi, którzy wiedzą, jak osądzać każdy rodzaj rzeczy. Nikt nie żyje według jednej opinii, jednego zwyczaju lub norm jednego stulecia.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Ponieważ posiada pełnię doskonałości, może mierzyć się z wieloma ludźmi. Czyni zawsze życie przyjemnym i przekazuje tę radość swoim przyjaciołom. Urozmaicenie i doskonałość czynią życie zachwycającym. Wielką sztuką jest wiedzieć, jak cieszyć się wszystkimi dobrymi rzeczami. A jeśli Natura uczyniła z człowieka kompendium całego naturalnego świata, niech sztuka uczyni go wszechświatem dzięki treningowi gustu i umysłu.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • To jest dewiza ludzi rozważnych: porzuć coś, zanim się zostanie samemu przez to porzuconym. Powinieneś nawet swój koniec obrócić w tryumf. Czasami słońce samo chowa się za chmurą i nikt nie wie, czy już zaszło, czy nie, każdy zastanawia się nad tym, czy jeszcze będzie można je dostrzec. Unikaj zachodów słońca tak jak niepowodzeń. Nie czekaj, aż ludzie odwrócą się przeciwko Tobie: pogrzebią Cię żywym w żalu, a martwym dla sławy. Rozważny człowiek wie, kiedy wycofać się z gonitwy konia, i nie czeka, aż ten upadnie podczas wyścigu, ku uciesze gapiów. Niech piękno umiejętnie stłucze lustro, we właściwym czasie, a nie wtedy, gdy już nie będzie mogło znieść prawdy.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Nie możesz dawać wszystkiego każdemu człowiekowi. Mówienie „nie” jest równie ważne jak ustępowanie, zwłaszcza pośród tych, którzy dzierżą władzę. Ważny jest sposób odmawiania. Niektórzy ludzie wyżej cenią „nie” niż „tak”, jakie słyszą od innych: pozłacane „nie” podoba im się bardziej niż lakoniczne „tak”. Wielu ludzi zawsze ma „nie” na swoich wargach i zawsze zakwaszają nimi wszystko co mówią. „Nie” to słowo, które pojawia się w ich myślach jako pierwsze. Mogą później zmienić zdanie, ale i tak są źle postrzegani, ponieważ zaczęli od tego, że byli nieprzyjemni. Odmowa nie powinna być bolesnym ciosem. Niech ludzie rozgryzają swoje rozczarowanie po kawałku. Nigdy nie odmawiaj czegoś kategorycznie: inni przestaliby być od Ciebie zależni. W odmowie powinny być zawsze drobiny nadziei, aby osłodziły jej gorycz. Niech kurtuazja zajmuje próżnię, w której brakło przysług, a dobre słowa kompensują brak działania. „Nie” i „tak” to krótkie słowa, które wymagają długiego zastanowienia.

     

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"
  • Sztuka wpływania na intencje innych ludzi to bardziej zręczność niż determinacja. Musisz wiedzieć, jak dostać się do duszy drugiego człowieka. Każdy ma własny specjalny cel czy rzecz, która sprawia mu radość; zależą one od gustu. Każdy ma jakieś bóstwo. Niektórzy pragną dobrej reputacji, inni wielbią zysk, a większość ludzi nad wszystko przedkłada przyjemność. Fortel polega na tym, aby zidentyfikować idole, które mogą kierować ludźmi. To tak jak posiadanie klucza do czyichś pragnień. Dotrzyj do „pierwszego poruszyciela”, którym nie zawsze jest coś wzniosłego czy ważnego. Zwykle to coś pospolitego, ponieważ to, co nie jest doskonałe, występuje częściej niż doskonałość. Najpierw oceń czyjś charakter, a następnie dotknij jego czułego punktu. Kuś go tym, co szczególnie sprawia mu przyjemność, a złamiesz jego wolę.

    Baltasar Gracian (1601-1658) "Sztuka doczesnej mądrości (1646)"

Strony